Taliadau uniongyrchol – beth yw’r rhain?

Mae taliadau uniongyrchol yn golygu y gallwch dderbyn taliadau arian yn lle gwasanaethau gofal gan eich awdurdod lleol. Daeth taliadau uniongyrchol i fodolaeth er mwyn rhoi mwy o hyblygrwydd a rheolaeth i bobl mewn perthynas â’u pecyn cymorth, ac i helpu pobl fyw’n fwy annibynnol.

Pwy sy’n gallu derbyn taliadau uniongyrchol?

Gellir rhoi taliadau uniongyrchol i helpu prynu gwasanaethau ar gyfer oedolion, plant a gofalwyr.

Sut mae cael taliad uniongyrchol?

Er mwyn derbyn taliad uniongyrchol, bydd yn rhai cael asesiad gan y cyngor lleol yn y lle cyntaf. Bydd yr asesiad a’r broses yn amrywio’n ddibynnol ar os taw gofalwr neu’r unigolyn sy’n derbyn gofal ydych.

Os ydych chi, neu’r unigolyn rydych yn gofalu amdano, yn cael asesiad sy’n cadarnhau bod arnoch angen derbyn cymorth, wedyn bydd y cyngor lleol yn gweithio allan faint y byddai’n costio i ddarparu’r cymorth dan sylw.

Faint fydd y taliad uniongyrchol?

Mae’n rhaid i’r taliad uniongyrchol fod yn ddigon i ddiwallu’r anghenion a nodwyd gan y cyngor lleol ar eich cyfer chi neu’r unigolyn rydych yn gofalu amdano. Fodd bynnag, hwyrach y bydd rhaid ichi neu’r unigolyn rydych yn gofalu amdano gyfrannu at y gost o fodloni’r anghenion hynny.

Ar beth gallaf wario’r taliad uniongyrchol?

Mae’n rhaid defnyddio’r taliad uniongyrchol i fodloni’r anghenion a nodwyd gan y cyngor lleol wrth asesu’ch anghenion chi neu’r unigolyn rydych yn gofalu amdano.

Enghraifft: Os bydd yr asesiad ar yr unigolyn rydych yn gofalu amdano’n pennu fod angen ‘cynorthwyydd personol am awr y dydd’ gellir gofyn am daliad uniongyrchol i fodloni’r angen yma, a gellir defnyddio’r taliad uniongyrchol i gyflogi unigolyn o’u dewis nhw i’w cefnogi am awr y dydd.

A fydd derbyn taliad uniongyrchol yn effeithio ar unrhyw fudd-daliadau rydw neu’r unigolyn rwyf yn gofalu amdano’n eu derbyn?

Ni chaiff taliadau uniongyrchol a roddir ichi fel gofalwr, neu i’r unigolyn rydych yn gofalu amdano, er mwyn prynu gwasanaethau i fodloni’ch anghenion fel gofalwr, eu hystyried yn ‘incwm’ o safbwynt unrhyw fudd-daliadau rydych chi neu’r unigolyn, yn eu derbyn, ac felly ni fyddant yn effeithio ar unrhyw fudd-daliadau eraill rydych chi neu’r unigolyn yn eu derbyn.

Os bydd yr unigolyn rwyf yn gofalu amdano’n derbyn taliad uniongyrchol, a fydd yn bosib defnyddio’r arian i gyflogi aelod o’r teulu?

Os ydy’r unigolyn rydych yn gofalu amdano’n derbyn taliad uniongyrchol i gyflogi cynorthwyydd personol, hwyrach y bydd am gyflogi rhywun mae’n ei adnabod eisoes i roi’r cymorth, megis aelod o’r teulu.

Yng Nghymru mae’r rheolau fel a ganlyn:

  • Gall yr unigolyn rydych yn gofalu amdano ddefnyddio’r taliad uniongyrchol i dalu aelod o’r teulu sy’n byw gydag er/hi i roi’r gofal a/neu gymorth rheoli, ond dim ond os bydd y cyngor lleol yn fodlon taw dyma’r ffordd orau o hybu a sicrhau’r canlyniadau gorau.
  • Gall yr unigolyn rydych yn gofalu amdano ddefnyddio’r taliad uniongyrchol i dalu aelod o’r teulu nad yw’n byw gydag ef/hi i roi’r gofal a/neu gymorth rheoli (mor bell a bod y cyngor lleol yn cytuno y bydd yr aelod hwn o’r teulu yn bodloni’r anghenion).

Cyflogi gweithiwr gofal yn uniongyrchol

Os bydd yr unigolyn rydych yn gofalu amdano’n cyflogi cynorthwyydd personol (hyd yn oed os taw aelod o’r teulu neu ffrind yw), bydd yn golygu ysgwyddo cyfrifoldebau cyflogwr.

Gall hyn achosi pryder, fodd bynnag, mae sefydliad ar gael i helpu gyda’r cyfrifoldebau hyn.  Enw’r sefydliad hwn ym Mhowys yw’r ‘People Plus Independent Living Service’ – gellir cysylltu â nhw ar: 0330 1232815, neu drwy e-bostio:  [email protected]co.uk neu drwy eu gwefan   (insert link)