children playing under the arbour in a formal garden

Fel gofalwr mae bywyd yn gallu bod mor brysur yn gofalu am yr unigolyn rydych yn gofalu amdano, rydych yn anghofio am eich iechyd a llesiant eich hunan. Mae’n hynod bwysig gofalu am eich hunan hefyd!  Isod gweler gwybodaeth a dolenni i’ch helpu deall a rheoli eich llesiant eich hunan. Cofiwch, er y gall yr adnoddau hyn fod o gymorth, nid ydynt i fod i gymryd lle cefnogaeth bersonol wyneb yn wyneb.

Bydd Credu  yn cynnal asesiad llesiant gyda chi. Nid asesiad ar gyfer gofalwyr yw hwn – y gwasanaethau cymdeithasol lleol sy’n cynnal yr asesiad hwnnw – sgwrs yw’r asesiad llesiant sy’n rhoi cyfle inni ystyried eich iechyd a llesiant fel gofalwr ac ystyried agweddau megis:

  • cael digon o gwsg a gorffwys,
  • bwyta’n iach,
  • eich iechyd corfforol,
  • delio gyda straen,
  • eich llesiant meddyliol ac emosiynol

er mwyn inni allu cynnig y gefnogaeth gywir a gwybodaeth sy’n benodol ar gyfer eich anghenion personol.

Cymerwch gip ar yr wybodaeth a’r dolenni isod, ond cofiwch gysylltu â ni i drefnu’ch asesiad llesiant. Gellir gwneud hyn mwy nag unwaith, a byddem yn eich annog i siarad gyda ni bob tro mae rhywbeth yn newid, er mwyn sicrhau eich bod yn cael y cymorth cywir i ofalu am eich iechyd a’ch llesiant chi.

.

Cysgu a gorffwys

Hwyrach eich bod yn cael trafferth cysgu’n iawn – efallai bod yr unigolyn rydych yn gofalu amdano’n deffro yn ystod y nos, neu hwyrach nad ydych yn gallu ymlacio oherwydd eich bod yn poeni amdano/amdani.  Mae methu cysgu yn gallu effeithio ar eich rôl fel gofalwr a gall effeithio ar eich iechyd.

Bydd yr asesiad ar gyfer gofalwyr a wneir gan y gwasanaethau cymdeithasol yn ystyried faint rydych yn cysgu, a hwyrach y bydd cymorth ar gael megis gweithwyr gofal sy’n cael eu talu dros nos a systemau teleofal fydd yn eich rhybuddio os oes angen cymorth ar yr unigolyn rydych yn gofalu amdano.

Bydd yr asesiad llesiant gyda ni yn ein helpu i roi gwybodaeth, cyngor a chefnogaeth  arall ichi. Hefyd gallwn eich helpu siarad gyda’r meddyg teulu am eich trafferthion cysgu (eiriolaeth yw’r enw ar hyn) cysylltu â gofalwyr eraill mewn sefyllfa debyg yn eich ardal leol, a chysylltu â gwasanaethau cymdeithasol a grwpiau sy’n gallu helpu.

Mwy o wybodaeth:

Mae tudalen gwybodaeth ar wefan yr Ymddiriedolaeth Gofalwyr ar “Ffyrdd i gysgu’n well” sy’n cynnwys:

  • ymarfer a mynd allan, hyd yn oed am amser byr, bob dydd
  • bwyd a chynllunio beth i’w fwyta a phryd
  • yfed a pheidio dihydradu
  • meddyginiaeth a melatonin
  • trefn amser gwely a thechnegau ymlacio

Ar wefan NHS Choices mae tudalen ar “Cyngor hunan gymorth ar gyfer insomnia”.

.

Bwyta’n dda

Mae’n anodd cofio weithiau bod angen bwyta’n iach os ydych yn brysur yn gofalu am rywun. Gallwn helpu trwy roi cyngor a gwybodaeth ar ffyrdd syml i wella’ch ffyrdd o fwyta. Bydd yn helpu eich cadw’n iach ac yn rhoi digon o egni i chi fod yn ofalwr.

Mwy o wybodaeth:

Mae tudalen gwybodaeth ar wefan yr Ymddiriedolaeth Gofalwyr ar fwyta’n iach.

.

Gofalu am eich cefn

Os oes rhaid ichi symud a chodi’r unigolyn rydych yn gofalu amdano, gall hyn arwain at straen ar eich cefn. Byddwn yn delio gyda hyn yn yr asesiad i ofalwyr yn ogystal â’r asesiad llesiant, er mwyn gallu osgoi, atal neu ddelio gyda phoen cefn os bydd yn digwydd.

Mwy o wybodaeth:

Mae tudalen gwybodaeth ar wefan yr Ymddiriedolaeth Gofalwyr ar  ofalu am eich cefn.

 

.

Delio gyda straen

Mae’n bwysig adnabod arwyddion a symptomau straen, sy’n digwydd pan fyddwch yn cael trafferth ymdopi gyda’r gofynion sydd gennych. Hwyrach fod eich rôl gofal yn drech na chi neu allan o reolaeth, neu rydych yn teimlo’n sâl ac yn ofnus, neu wedi’ch gwahanu o fywyd dyddiol. Gall arwain at effeithiau gwahanol i bobl wahanol, a gall hefyd gael effaith gorfforol.

Gallwn eich helpu ymdopi gyda straen trwy er enghraifft y gwasanaeth cwnsela, eich helpu i drefnu gwyliau bach a seibiannau, eich cysylltu â gofalwyr eraill yn eich ardal leol sy’n deall eich sefyllfa, a fyddai’n fodlon cwrdd i fynd ar weithgareddau a thripiau, a’ch helpu siarad gyda’r Meddyg Teulu am y sefyllfa (eiriolaeth).

Mwy o wybodaeth:

Mae tudalen gwybodaeth ar wefan yr Ymddiriedolaeth Gofalwyr ar ffyrdd i leihau straen sy’n cynnwys arfau a thechnegau megis:

  • anadlu’n ddwfn
  • ymwybyddiaeth ofalgar, myfyrdod a cherddoriaeth
  • ymarfer, bwyta’n dda a chysgu mwy
  • blaenoriaethu’r hyn sydd angen ei wneud a rheoli amser
  • bod yn garedig wrth eich hunan

Ar wefan NHS Choices mae ymarfer anadlu ar gyfer straen.

.

Y pigiad ffliw

Mae’r pigiad ffliw yn helpu eich diogelu rhag mynd yn sâl, fyddai hefyd yn gallu effeithio ar yr unigolyn rydych yn gofalu amdano. Hefyd mae’n golygu y byddwch yn llai tebygol o drosglwyddo’r firws iddo ef/hi; mae’n bosib y bydd yr unigolyn rydych yn gofalu amdano’n fwy tebygol o ddal y ffliw a datblygu anawsterau a mynd yn ddifrifol wael o ganlyniad.

Gallwch naill ai gysylltu â’ch meddygfa leol i’w hysbysu y byddech yn hoffi cael y pigiad ffliw gan eich bod yn brif ofalwr i rywun (ac y byddai perygl i’w les ef/hi os byddwch yn sâl), neu gellir gofyn yn eich fferyllfa leol; byddan nhw wedyn yn cysylltu â’ch meddygfa i adael iddynt wybod eich bod wedi cael y pigiad. Efallai y gall yr unigolyn rydych yn gofalu amdano hefyd gael pigiad ffliw’r un pryd.

Mwy o wybodaeth:

Ar wefan NHS Choices mae tudalen gwybodaeth am y pigiad ffliw.

.

5 ffordd i sicrhau llesiant

Mae’r 5 elfen isod o ran yr hyn sy’n cyfrannu at lesiant wedi deillio o waith ymchwil helaeth gan y new economics foundation:

  • Cysylltu ag eraill
  • Bod yn weithgar
  • Cymryd sylw
  • Dysgu
  • Rhoi

Siaradwch gyda ni – gallwn helpu gyda llawer o’r agweddau hyn, trwy eich cysylltu â gofalwyr eraill yn eich ardal, cynnig cyrsiau hyfforddi megis ymwybyddiaeth ofalgar, a chyfleoedd gwirfoddoli.

Mwy o wybodaeth:

Adran new economics foundation ar ymchwil i’r pum ffordd i sicrhau llesiant.

.

Mwy o wybodaeth am ofalu am eich llesiant

Ar wefan y Gofalwyr y DU mae canllawiau hunan-eiriolaeth ar gyfer gofawlyr sy’n cynnwys pynciau megis:

  • Delio gyda dicter
  • Delio gyda phryder
  • Asesu eich anghenion eich hunan
  • Rheoli straen
  • Ymwybyddiaeth ofalgar

Hefyd ar wefan y Gymdeithas Alzheimer mae taflen ffeithiau cynhwysfawr iawn sy’n berthnasol i bob gofalwr, nid yn unig gofalwyr sy’n delio gyda dementia, a gellir lawrlwytho fersiwn pdf a fersiwn clywedol hefyd. Gofalwyr – gofalu am eich hunan.

Mae taflen ffeithiau defnyddiol hefyd ar wefan Mind ar ofalu am eich hunan fel gofalwr.